Nằm giữa không gian yên bình của làng Hành Thiện, thuộc xã Xuân Hồng, huyện Xuân Trường trước đây, nay thuộc tỉnh Ninh Bình, Nhà lưu niệm Cố Tổng Bí thư Trường Chinh là một trong những địa chỉ văn hóa - lịch sử tiêu biểu của tỉnh. Cách trung tâm tỉnh khoảng 50 km, điểm đến này lưu giữ nhiều kỷ vật, tư liệu và hình ảnh gắn với cuộc đời và sự nghiệp của Cố Tổng Bí thư Trường Chinh - người học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhà lãnh đạo kiên định và sáng tạo, người đã góp phần quan trọng vào thắng lợi của Cách mạng tháng Tám, hai cuộc kháng chiến vĩ đại và đặc biệt là công cuộc Đổi mới năm 1986.
Nhằm ghi nhận những đóng góp lớn lao của ông, năm 1994, Nhà lưu niệm được công nhận là Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia. Làng Hành Thiệntừ lâu được biết đến như một trong những vùng đất hiếu học tiêu biểu của Việt Nam. Nhìn từ trên cao, địa thế của làng tựa hình con cá chép - biểu tượng của sự thành đạt và thịnh vượng trong văn hóa Á Đông. Bao quanh bởi hệ thống sông ngòi, kênh rạch uốn lượn, Hành Thiện sở hữu thế đất “tụ thủy tụ nhân khí”, làm nên một vùng quê “địa linh nhân kiệt”.Trải hơn một nghìn năm, làng Hành Thiện luôn đứng trong nhóm dẫn đầu cả nước về số lượng sĩ tử đỗ đạt. Làng có nhiều tiến sĩ, phó bảng, quan lại triều đình, và thời hiện đại là các tướng lĩnh, trí thức, cán bộ lãnh đạo, trong đó Cố Tổng Bí thư Trường Chinh là đại diện tiêu biểu.Nếp sống hiếu học in đậm trong câu ca truyền đời:
“Sáng trăng trải chiếu hai hàng,
Chiếu anh đọc sách, chiếu nàng quay tơ.”
Truyền thống này là nền tảng hun đúc nên tư chất và chí hướng cách mạng của đồng chí Trường Chinh từ thuở nhỏ. Nhà lưu niệm nằm trong khuôn viên rộng hơn 530 m², giữ nguyên lối kiến trúc đặc trưng của vùng đồng bằng Bắc Bộ:nhà chính 5 gian bằng gỗ lim, kết cấu “thượng chồng rường, hạ kẻ bẩy”, mái ngói nam đỏ sậm trưng bày tư liệu và hiện vật về cuộc đời hoạt động cách mạng của đồng chí Trường Chinh. Nhà được thiết kế theo kiểu kiến trúc truyền thống của cư dân vùng chiêm trũng: mái lợp bổi, ao cá nhỏ, sân gạch, vườn sung cổ thụ, tường gạch bao quanh.Nét cổ kính, trầm mặc nhưng thanh bình của không gian khiến nơi đây giống như một lát cắt nguyên bản của làng quê xưa, nơi mỗi vật liệu đều mang hơi thở của thời gian.Bước vào ngôi nhà chính, du khách dễ dàng cảm nhận được không khí của một “bảo tàng thu nhỏ”. Nhiều hình ảnh, bản thảo, tài liệu in ấn từ thời kháng chiến, kỷ vật cá nhân và những trang viết gắn với từng giai đoạn quan trọng trong sự nghiệp chính trị của Tổng Bí thư Trường Chinh được trưng bày trang trọng.Nơi đây cũng từng là cơ sở in tài liệu bí mật phục vụ phong trào cách mạng. Những hiện vật và tư liệu được lưu giữ giúp du khách hiểu rõ hơn hành trình gần 63 năm hoạt động cách mạng đầy kiên định và sáng tạo của ông - một trong những người đã lãnh đạo đất nước vượt qua nhiều thử thách để tiến lên con đường độc lập, thống nhất và phát triển.
Trong nhiều năm, nhà lưu niệm đã trở thành điểm đến quen thuộc của các chương trình du lịch học đường, hoạt động ngoại khóa, và trải nghiệm “về nguồn” của học sinh, sinh viên trong và ngoài tỉnh.Thông qua hoạt động tham quan, nghe thuyết minh và quan sát tư liệu, các em được tìm hiểu về truyền thống yêu nước, hiếu học của làng Hành Thiện; hiểu rõ hơn về cuộc đời và những cống hiến to lớn của Tổng Bí thư Trường Chinh; tham gia các hoạt động trải nghiệm: dâng hương, giữ gìn cảnh quan di tích, chăm sóc cây xanh; cảm nhận nếp sống và không gian văn hóa đặc trưng của làng quê Bắc Bộ. Những hoạt động này không chỉ giúp lịch sử trở nên sinh động mà còn bồi dưỡng ý thức trách nhiệm, lòng tự hào dân tộc của thế hệ trẻ. Bên cạnh những giá trị tự thân, Nhà lưu niệm Cố Tổng Bí thư Trường Chinh còn là điểm dừng chân quan trọng trong các tour du lịch văn hóa - sinh thái - tâm linh của tỉnh. Đến đây, du khách có thể kết hợp tham quan:Chùa Keo Hành Thiện-di tích quốc gia đặc biệt;Nhà thờ Bùi Chu, Tiểu vương cùng thánh đường Phú Nhai - công trình ghi dấu lịch sử của Công giáo Việt Nam;Các làng nghề truyền thống của vùng đất Xuân Trường, Giao Thuỷ.
Với sự giao hòa giữa giá trị lịch sử, chiều sâu văn hóa và vẻ đẹp của một làng quê truyền thống khoa bảng, Nhà lưu niệm Cố Tổng Bí thư Trường Chinh là địa chỉ không thể bỏ qua đối với những ai yêu thích khám phá lịch sử, di sản và muốn tìm hiểu về vùng đất hiếu học Hành Thiện. Không chỉ là nơi lưu giữ dấu ấn về một nhà lãnh đạo kiệt xuất, đây còn là “bảo tàng sống” phản chiếu truyền thống nhân văn, trí tuệ và lòng yêu nước của người dân Hành Thiện - một điểm đến giàu bản sắc, xứng đáng được trân trọng và khám phá.
Thu Thủy
