Ninh Bình có vị trí kết nối giữa khu vực đồng bằng châu thổ sông Hồng và dải ven biển Bắc Bộ, hội tụ hệ thống tài nguyên du lịch phong phú, đặc sắc về văn hóa, lịch sử và thiên nhiên. Trên cơ sở phát huy giá trị di sản, tỉnh đang tập trung mở rộng không gian phát triển, đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao chất lượng dịch vụ và trải nghiệm, hướng tới xây dựng Ninh Bình trở thành điểm đến hấp dẫn trong cả bốn mùa của năm.
Kết nối các không gian, mở rộng trải nghiệm du lịch
Ninh Bình sở hữu hệ thống di tích lịch sử - văn hóa phong phú, trong đó có nhiều di tích gắn với các triều đại Đinh, Tiền Lê, Lý, Trần như Cố đô Hoa Lư, Phủ Dầy, Đền Trần - chùa Phổ Minh... Đặc biệt, Quần thể danh thắng Tràng An là Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới được UNESCO ghi danh theo loại hình hỗn hợp, tạo nền tảng quan trọng để tỉnh phát triển các sản phẩm du lịch văn hóa, sinh thái và trải nghiệm di sản. Bên cạnh đó, Vườn quốc gia Cúc Phương, Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long, Vườn quốc gia Xuân Thủy cùng hệ thống sông, hồ, núi đá vôi và vùng ven biển tạo nên không gian sinh thái đa dạng. Đây là điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp và các sản phẩm trải nghiệm gắn với thiên nhiên.
Quan điểm xuyên suốt của tỉnh là phát triển du lịch gắn với bảo tồn và phát huy bền vững các giá trị văn hóa, lịch sử, cảnh quan và môi trường sinh thái. Các làng nghề, làng chài, vùng sản xuất nông nghiệp đặc trưng được định hướng trở thành không gian trải nghiệm; các mô hình du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp và làng nghề từng bước được hoàn thiện về sản phẩm, dịch vụ, cơ sở vật chất và kỹ năng phục vụ. Qua đó, hoạt động du lịch góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập và phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng địa phương.
Cùng với việc nâng cao chất lượng tại các khu, điểm du lịch trọng điểm, Ninh Bình chú trọng xây dựng hình ảnh điểm đến an toàn, thân thiện, văn minh và giàu bản sắc. Những đánh giá tích cực của các tổ chức, nền tảng du lịch quốc tế đối với Tràng An, Tam Cốc - Bích Động, chùa Bái Đính và nhiều điểm đến khác tiếp tục tạo động lực để ngành du lịch đổi mới sản phẩm, nâng cao chất lượng phục vụ và tăng sức cạnh tranh.
Trong không gian phát triển mới, du lịch Ninh Bình được mở rộng về phía biển. Với đường bờ biển dài gần 90 km, tỉnh có điều kiện hình thành các tuyến du lịch liên hoàn, kết nối vùng lõi di sản với khu vực ven biển, từng bước bổ sung các sản phẩm nghỉ dưỡng, vui chơi, thể thao, ẩm thực và trải nghiệm văn hóa biển.
Năm 2026, tỉnh tổ chức Mùa du lịch biển tại Khu du lịch biển Thịnh Long, xã Hải Thịnh; Công bố Bộ nhận diện thương hiệu Giao Ninh và bộ sản phẩm du lịch cộng đồng các xã ven biển tỉnh Ninh Bình, với chuỗi hoạt động văn hóa, nghệ thuật, quảng bá sản phẩm và ẩm thực. Các hoạt động như lễ hội cà kheo, lễ hội thả diều, khảo sát sản phẩm du lịch biển, trưng bày sản phẩm OCOP, triển lãm sinh vật cảnh, biểu diễn lân - sư - rồng... góp phần giới thiệu tiềm năng, tạo không khí sôi động và thu hút người dân, du khách tham gia trải nghiệm.
Việc kết nối không gian “non thiêng” với “biển rộng” tạo điều kiện hình thành chuỗi sản phẩm du lịch văn hóa - sinh thái - tâm linh - biển, góp phần phân bổ dòng khách, kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng mức chi tiêu của du khách. Hệ thống các khu, điểm du lịch đã được công nhận cùng nhiều khu vực có tiềm năng phát triển là cơ sở để tỉnh tiếp tục hoàn thiện hệ sinh thái du lịch đa dạng, hoạt động quanh năm.
Gia tăng giá trị điểm đến từ các sản phẩm văn hóa sáng tạo
Bên cạnh khai thác cảnh quan thiên nhiên và giá trị di sản, Ninh Bình xác định phát triển công nghiệp văn hóa gắn với du lịch là một trong những hướng đi quan trọng nhằm tạo thêm sản phẩm mới, nâng cao giá trị trải nghiệm và xây dựng thương hiệu điểm đến.
Với cảnh quan đặc sắc và chiều sâu văn hóa, lịch sử, Ninh Bình đã trở thành bối cảnh của nhiều tác phẩm điện ảnh trong nước và quốc tế như “Kong: Skull Island”, “Người Mỹ trầm lặng”, “Thiên mệnh anh hùng”, “Tấm Cám - Chuyện chưa kể”, “Hương vị tình thân”... Đây là lợi thế để tỉnh nghiên cứu phát triển các sản phẩm du lịch điện ảnh, trải nghiệm phim trường, nghệ thuật biểu diễn và các hoạt động sáng tạo văn hóa phù hợp với không gian di sản.
Tỉnh cũng quan tâm tổ chức các chương trình âm nhạc, sân khấu, nghệ thuật thực cảnh và sự kiện văn hóa trong không gian di sản. Việc kết hợp hài hòa giữa cảnh quan, lịch sử và nghệ thuật góp phần làm mới trải nghiệm, tăng khả năng tiếp cận của công chúng đối với di sản, đồng thời tạo thêm lý do để du khách quay trở lại Ninh Bình vào nhiều thời điểm trong năm.
Lễ hội âm nhạc sáng tạo Tràng An (Forestival) được tổ chức hai năm liên tiếp là một trong những hoạt động thể hiện định hướng đó. Chương trình kết hợp âm nhạc với điện ảnh, mỹ thuật, nghệ thuật đa phương tiện và các tour chuyên đề tìm hiểu khảo cổ, lịch sử hình thành di sản Tràng An, qua đó góp phần từng bước định hình sản phẩm nghệ thuật - du lịch mang dấu ấn riêng của địa phương.
Với định hướng phát triển đồng bộ giữa bảo tồn di sản, mở rộng không gian du lịch và phát huy các ngành công nghiệp văn hóa, Ninh Bình đang từng bước hình thành hệ sinh thái du lịch đa dạng, đặc sắc và bền vững. Đây là nền tảng để Ninh Bình không chỉ hấp dẫn trong mùa lễ hội, mà trở thành điểm đến có nhiều trải nghiệm khác biệt trong suốt bốn mùa của năm./.
