Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, cạnh tranh giữa các quốc gia và các điểm đến du lịch không chỉ diễn ra bằng tiềm lực kinh tế hay hạ tầng mà ngày càng được quyết định bởi sức hấp dẫn của văn hóa và khả năng tạo dựng sức mạnh mềm. Ngoại giao văn hóa vì vậy trở thành một trong những cầu nối quan trọng để quảng bá hình ảnh quốc gia, nâng cao vị thế và thu hút các nguồn lực phát triển. Đối với Ninh Bình - vùng đất hội tụ các giá trị nổi bật về lịch sử, văn hóa và thiên nhiên - ngoại giao văn hóa không chỉ góp phần đưa hình ảnh di sản đến với bạn bè quốc tế mà còn tạo động lực thúc đẩy phát triển du lịch bền vững.
Đối với Việt Nam, Đảng và Nhà nước luôn xác định ngoại giao văn hóa là một trong ba trụ cột của nền ngoại giao toàn diện, hiện đại, cùng với ngoại giao chính trị và ngoại giao kinh tế. Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam tiếp tục khẳng định yêu cầu phát huy giá trị văn hóa và sức mạnh con người Việt Nam, xây dựng công nghiệp văn hóa, nâng cao sức mạnh mềm quốc gia và quảng bá hình ảnh đất nước ra thế giới. Trong đó, du lịch được xác định là kênh quan trọng để chuyển tải các giá trị văn hóa, kết nối các nền văn hóa và đưa hình ảnh Việt Nam đến gần hơn với cộng đồng quốc tế.
Ngoại giao văn hóa - Cầu nối lan tỏa giá trị di sản và nâng cao sức mạnh mềm
Là vùng đất Cố đô giàu truyền thống lịch sử và văn hóa, sau khi mở rộng không gian phát triển, tỉnh Ninh Bình sở hữu hệ thống tài nguyên di sản đặc sắc, hội tụ nhiều giá trị nổi bật về thiên nhiên, lịch sử, khảo cổ học, kiến trúc, tín ngưỡng và đời sống văn hóa cộng đồng. Đây là nguồn lực quan trọng để phát triển du lịch, đồng thời là nền tảng vững chắc để triển khai hiệu quả các hoạt động ngoại giao văn hóa, góp phần nâng cao vị thế của địa phương trong quá trình hội nhập quốc tế.
Điểm nhấn nổi bật nhất là Quần thể danh thắng Tràng An - Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới, di sản hỗn hợp đầu tiên của Việt Nam và Đông Nam Á được UNESCO ghi danh. Không chỉ mang giá trị nổi bật toàn cầu về địa chất, địa mạo và cảnh quan thiên nhiên, Tràng An còn lưu giữ những dấu tích quan trọng về lịch sử cư trú của người tiền sử, quá trình hình thành nền văn minh lúa nước và chiều sâu văn hóa của vùng đất Cố đô Hoa Lư. Việc UNESCO ghi danh Tràng An không chỉ khẳng định giá trị của di sản Việt Nam mà còn mở ra cơ hội để Ninh Bình tham gia sâu hơn vào các mạng lưới hợp tác quốc tế về bảo tồn di sản, phát triển du lịch bền vững và giao lưu văn hóa.
Ảnh: Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long
Bên cạnh Tràng An, Ninh Bình còn sở hữu hệ thống di sản phong phú với hàng nghìn di tích lịch sử, văn hóa; nhiều di sản văn hóa phi vật thể quốc gia; các lễ hội truyền thống, làng nghề, nghệ thuật dân gian, tín ngưỡng và kho tàng văn hóa dân gian đặc sắc. Đặc biệt, tỉnh đang phối hợp với các cơ quan Trung ương và các địa phương liên quan xây dựng hồ sơ đề cử khu “Cảnh quan văn hóa - sinh thái Voọc mông trắng Vân Long - Kim Bảng - Tam Chúc” trình UNESCO xem xét công nhận là Di sản thế giới. Đến nay, khu bảo tồn chính thức được cập nhật vào Danh sách Di sản Thế giới dự kiến. Việc khu vực này được đưa vào Danh sách dự kiến Di sản thế giới không chỉ khẳng định những giá trị nổi bật về đa dạng sinh học và văn hóa mà còn mở ra cơ hội để Ninh Bình tiếp tục nâng cao vị thế trên bản đồ di sản thế giới.
Những giá trị di sản đó không chỉ tạo nên bản sắc riêng của vùng đất Cố đô mà còn là "tài sản ngoại giao" có giá trị đặc biệt. Trong bối cảnh các quốc gia ngày càng coi trọng sức mạnh mềm, di sản văn hóa và thiên nhiên trở thành phương tiện hiệu quả để xây dựng niềm tin, tăng cường hiểu biết, thúc đẩy giao lưu nhân dân và quảng bá hình ảnh đất nước. Đối với Ninh Bình, mỗi di sản, mỗi lễ hội, mỗi làng nghề hay mỗi giá trị văn hóa truyền thống đều là một "đại sứ văn hóa", góp phần kể câu chuyện về lịch sử, bản sắc và con người Việt Nam đến với bạn bè quốc tế.
Thực tiễn triển khai ngoại giao văn hóa - Đưa hình ảnh Ninh Bình đến gần hơn với thế giới
Phát huy lợi thế về tài nguyên di sản, những năm qua, Ninh Bình đã xác định ngoại giao văn hóa là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao vị thế, thương hiệu điểm đến và mở rộng hợp tác quốc tế. Không chỉ dừng lại ở công tác xúc tiến du lịch, tỉnh từng bước xây dựng ngoại giao văn hóa theo hướng toàn diện, kết hợp hài hòa giữa bảo tồn và phát huy giá trị di sản với quảng bá hình ảnh, thu hút đầu tư và tăng cường giao lưu nhân dân.Điểm nhấn trong chiến lược này là lấy Quần thể danh thắng Tràng An làm biểu tượng đại diện cho hình ảnh du lịch Ninh Bình và là cầu nối để giới thiệu những giá trị văn hóa đặc sắc của Việt Nam với cộng đồng quốc tế.
Song song với công tác bảo tồn di sản, tỉnh đặc biệt chú trọng đổi mới hoạt động xúc tiến, quảng bá theo hướng chuyên nghiệp và hiện đại. Ninh Bình tích cực tham gia các hội chợ, hội nghị, diễn đàn xúc tiến du lịch trong và ngoài nước; tăng cường hợp tác với các cơ quan ngoại giao, tổ chức quốc tế, hãng lữ hành và các cơ quan truyền thông lớn nhằm mở rộng thị trường khách và quảng bá hình ảnh điểm đến. Các chương trình khảo sát dành cho doanh nghiệp lữ hành, cơ quan báo chí, đoàn ngoại giao và các tổ chức quốc tế được tổ chức thường xuyên, góp phần lan tỏa hình ảnh Ninh Bình như một điểm đến giàu bản sắc, thân thiện và an toàn.Trong 6 tháng đầu năm 2026, Sở Du lịch đã thường xuyên phối hợp với các cơ quan có liên quan đã đón tiếp, hướng dẫn hơn 40 đoànkhách ngoại giao, đoàn phóng viên, các hãng truyền hình, các đoàn làm phim quốc tế thực hiện phóng sự, ghi hình nhằm quảng bá các giá trị nổi bật toàn cầu của Di sản.
Cùng với hoạt động đối ngoại chính thức, ngoại giao văn hóa của Ninh Bình còn được triển khai thông qua các sự kiện văn hóa, du lịch có quy mô quốc gia và quốc tế. Tuần Du lịch Ninh Bình, Lễ hội Hoa Lư, Lễ hội Sắc vàng Tam Cốc, Forestival 2026, các chương trình nghệ thuật đặc sắc và nhiều sự kiện giao lưu văn hóa quốc tế đã trở thành những không gian giới thiệu sinh động về lịch sử, văn hóa và con người vùng đất Cố đô. Thông qua các hoạt động này, di sản không chỉ được bảo tồn mà còn được "kể chuyện" bằng những hình thức sáng tạo, giúp du khách và bạn bè quốc tế có thêm những trải nghiệm sâu sắc về bản sắc văn hóa Việt Nam.
Đặc biệt, Ninh Bình đã từng bước khai thác hiệu quả sức lan tỏa của điện ảnh và truyền thông quốc tế trong quảng bá điểm đến. Hình ảnh Tràng An, Tam Cốc, Vân Long và nhiều danh thắng của tỉnh xuất hiện trong các tác phẩm điện ảnh nổi tiếng như Kong: Skull Island, Đông Dương, Thiên mệnh anh hùng cùng nhiều chương trình truyền hình, phim tài liệu và ấn phẩm du lịch quốc tế. Đây là hình thức ngoại giao văn hóa mềm, tạo hiệu ứng quảng bá tự nhiên, góp phần đưa hình ảnh Ninh Bình đến với hàng triệu khán giả trên thế giới.
Bên cạnh đó, chuyển đổi số đang trở thành động lực mới trong hoạt động ngoại giao văn hóa và xúc tiến du lịch. Ngành Du lịch Ninh Bình đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quảng bá điểm đến thông qua các nền tảng số, mạng xã hội, hệ thống du lịch thông minh, bản đồ số, thuyết minh điện tử và số hóa di sản. Các giá trị văn hóa được truyền tải bằng hình ảnh, video, triển lãm trực tuyến và các sản phẩm truyền thông đa phương tiện, giúp mở rộng phạm vi tiếp cận, đặc biệt đối với thị trường khách quốc tế và thế hệ trẻ.
Những nỗ lực đó đã góp phần đưa thương hiệu du lịch Ninh Bình ngày càng được khẳng định trên trường quốc tế. Trong những năm gần đây, nhiều điểm đến của tỉnh liên tiếp được các tổ chức uy tín trong nước và quốc tế vinh danh ở các hạng mục về du lịch văn hóa, du lịch xanh, bảo tồn thiên nhiên và marketing điểm đến. Tràng An nằm trong nhóm 1% điểm đến được yêu thích trên thế giới; Vườn quốc gia Cúc Phương nhiều năm liên tiếp được bình chọn là Vườn quốc gia hàng đầu châu Á; Khu bảo tồn thiên nhiên Vân Long là khu bảo tồn đầu tiên của Việt Nam đạt đạt chứng chỉ Green List của Liên minh Bảo tồn thiên nhiên quốc tế (IUCN)… Những danh hiệu này không chỉ là sự ghi nhận đối với những nỗ lực bảo tồn và phát triển bền vững mà còn góp phần nâng cao uy tín, sức cạnh tranh và khả năng nhận diện của du lịch Ninh Bình trên thị trường quốc tế.
Hiệu quả của ngoại giao văn hóa cũng được phản ánh rõ nét qua sự tăng trưởng mạnh mẽ của ngành du lịch. Sáu tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh đón hơn 17,6 triệu lượt khách,tăng 23,34% so với cùng kỳ năm trước; khách lưu trú đạt trên 3,4 triệu lượt; tổng thu từ hoạt động du lịch đạt gần18 nghìn tỷ đồng, tăng trên 21%. Những con số này không chỉ phản ánh sức hấp dẫn ngày càng lớn của điểm đến mà còn khẳng định hiệu quả của chiến lược phát triển du lịch dựa trên nền tảng di sản, văn hóa và hợp tác quốc tế.
Thực tiễn phát triển trong những năm qua cho thấy, ngoại giao văn hóa đã và đang trở thành động lực quan trọng để nâng cao thương hiệu du lịch Ninh Bình. Thông qua việc phát huy các giá trị di sản, mở rộng hợp tác quốc tế và đổi mới công tác quảng bá, Ninh Bình không chỉ thu hút ngày càng nhiều du khách mà còn góp phần lan tỏa hình ảnh một Việt Nam giàu bản sắc văn hóa, thân thiện, an toàn và phát triển bền vững. Đây chính là nền tảng quan trọng để xây dựng sức mạnh mềm, nâng cao vị thế của địa phương cũng như đóng góp tích cực vào chiến lược ngoại giao văn hóa và phát triển du lịch quốc gia trong thời kỳ hội nhập, đưa Ninh Bình tiếp tục vươn lên trở thành trung tâm du lịch văn hóa, lịch sử và sáng tạo hàng đầu của cả nước và khu vực.
Đào Phương Anh
Phòng KH&PTDL
