Tỉnh Ninh Bình không chỉ có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng mà còn sở hữu hệ thống tài nguyên du lịch phong phú, đa dạng, độc đáo và có giá trị nổi bật toàn cầu: Quần thể danh thắng Tràng An - Di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới đầu tiên và duy nhất của Việt Nam và khu vực Đông Nam Á, Vườn quốc gia Cúc Phương, Khu Ramsar Vân Long, Vườn quốc gia Xuân Thủy- Công viên di sản ASEAN, quần thể danh thắng Bát Cảnh Sơn, suối khoáng nóng Kênh Gà và Cúc Phương - những vùng sinh thái tiêu biểu mang tầm khu vực và quốc tế...
Bên cạnh đó, tỉnh Ninh Bình còn nổi tiếng là vùng đất hội tụ, giao thoa và lan tỏa giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bằng Bắc Bộ với hơn 5.000 di tích lịch sử văn hoá, 10 di tích quốc gia đặc biệt, hàng trăm di tích cấp quốc gia và cấp tỉnh cùng nhiều bảo vật quốc gia; hàng ngàn di sản văn hóa phi vật thể, trong đó có 42 di sản đã được đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia; đặc biệtdi sản “Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt” đã được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Cùng với chuỗi lễ hội truyền thống phong phú, đặc sắc là các loạihình nghệ thuật dân gian và sự phong phú về văn hóa ẩm thực và hàng trăm nghề thủ công truyền thống...
Có thể khẳng định với nhiều tiềm năng, lợi thế vượt trội trong những năm qua du lịch Ninh Bình đã đạt nhiều kết quả nổi bật, tiếp tục giữ vai trò là ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế xã hội của tỉnh. Hoạt động du lịch tiếp tục duy trì đà tăng trưởng mạnh và ổn định. Năm 2025, toàn tỉnh đón trên 19,4 triệu lượt khách, tăng 26,6% so với năm 2024; trong đó khách quốc tế đạt trên 2,2 triệu lượt. Tổng thu từ khách du lịch đạt trên 21.200 tỷ đồng, tăng gần 40% so với năm 2024 đã khẳng định sức hấp dẫn mạnh mẽ của du lịch Ninh Bình trong giai đoạn phát triển mới. Ninh Bình luôn nằm trong tốp 10 điểm đến du lịch hàng đầu Việt Nam và khu vực, là một trong 10 điểm đến thân thiện nhất thế giới; 10 trải nghiệm cuốn hút nhất thế giới. Du lịch đã tạo động lực mạnh mẽ cho tăng trưởng các ngành dịch vụ liên quan, thu hút đầu tư nhiều dự án du lịch quy mô và phát huy hiệu quả tích cực.Toàn tỉnh có khoảng 50 khu, điểm du lịch với nhiều điểm đến nổi tiếng như Quần thể danh thắng Tràng An, Phố cổ Hoa Lư, Chùa Bái Đính, Khu du lịch sinh thái Thung Nham, Tam Cốc Bích Động…Hệ thống cơ sở hạ tầng, giao thông, lưu trú và dịch vụ du lịch ngày càng hoàn thiện, đồng bộ với nhiều khách sạn, khu nghỉ dưỡng cao cấp đạt chuẩn quốc tế với khoảng 1.500 cơ sở lưu trú với 21.000 phòng, nhiều khách sạn đạt chuẩn 4-5 saocùng hàng trăm homestay, resort sinh thái, khu nghỉ dưỡng cao cấp.….
Tỉnh Ninh Bình luôn xác định việcgiảm thiểu rác thải nhựa, phát triển du lịch theo hướng xanh,bền vững không chỉ là lựa chọn mà là yêu cầu tất yếu.Thực tiễn tại Ninh Bình rác thải nhựa từ hoạt động du lịch chủ yếu phát sinh từ các sản phẩm nhựa dùng một lần như chai nước, túi nilon, hộp đựng thực phẩm, đồ dùng sinh hoạt của du khách và các cơ sở kinh doanh dịch vụ du lịch. Nhận thức rõ chất thải nhựa không chỉ làm suy giảm hệ sinh thái mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến hình ảnh, sức hấp dẫn của điểm đến, trải nghiệm của du khách;Ninh Bình đã tiên phong tham gia Dự án hợp tác giữa Hiệp hội Du lịch Việt Nam, UNDP và các cơ quan chức năng “Giảm thiểu rác thải nhựa trong lĩnh vực du lịch Việt Nam”. Đồng thời tỉnh đã chỉ đạo thường xuyên tổ chức các hội thảo, tập huấn, chiến dịch truyền thông về du lịch xanh và giảm thiểu rác thải nhựa trong du lịch nhằm nâng cao nhận thức cho doanh nghiệp, cộng đồng và du khách;chú trọng huy động sự tham gia của người dân và các tổ chức xã hội thông qua phát động “Tuần lễ du lịch xanh” tại các khu bảo tồn thiên nhiên và điểm du lịch cộng đồng. Ngay từ năm 2023, dự án thí điểm giảm rác thải nhựa trong du lịch với sự tham gia của hơn 40 doanh nghiệp tại Ninh Bình đã triển khai, kết quả bước đầu giảm được khoảng 20% lượng rác thải nhựa. Một số cơ sở kinh doanh dịch vụ du lịch như: khách sạn Legend Ninh Bình, khách sạn Mường Thanh Luxury Hà Nam…đã áp dụng nhiều biện pháp tiết kiệm năng lượng, giảm nhựa dùng một lần, phân loại rác tại nguồn. Nhờ đó, đã duy trì được lượng khách quốc tế chiếm tới 60-65% công suất phòng mùa cao điểm. Khu du lịch Tràng An đã loại bỏ chai nhựa dùng một lần, thay bằng trạm nước lọc miễn phí và bình thủy tinh, giảm khoảng 300.000 chai nhựa/năm. Khu du lịch Thung Nham lắp đặt hệ thống lọc nước 500 m³/ngày, dùng bao bì phân hủy sinh học toàn bộ khu dịch vụ. Nhân viên phục vụ du lịch trực tiếp tuyên truyền cho du khách bảo vệ môi trường, tổ chức thu gom và phân loại rác ngay tại bến thuyền, bãi đỗ xe…nhằm hạn chế việc xả rác trực tiếp ra môi trường. Khu du lịch Tam Chúc rộng hơn 5.000 ha đã đưa vào sử dụng xe điện nội khu, thay thế xe chạy xăng dầu, giảm hàng nghìn lít nhiên liệu mỗi năm. Từ năm 2021, Khu du lịch biển Thịnh Long đã triển khai mô hình “biển không rác nhựa”, các khách sạn ven biển cam kết không dùng túi nilon, thay bằng bao bì giấy và các sản phẩm thân thiện với môi trường. Tại các khu du lịch Tràng An, Tam Cốc, Vườn quốc gia Cúc Phương, Xuân Thủy, nhiều homestay đã lắp đặt điện mặt trời, sử dụng tre, gỗ, mái lá để xây dựng, giảm phát thải.Nhiều khu du lịch, cơ sở lưu trú áp dụng mô hình du lịch xanh, giảm phát thải (tiết kiệm năng lượng, sử dụng vật liệu thân thiện, phân loại rác, hạn chế nhựa dùng một lần) giúp giảm ô nhiễm, bảo tồn hệ sinh thái và duy trì vẻ đẹp bền vững cho điểm đến. Du lịch xanh không chỉ giúp tiết kiệm chi phí vận hành (năng lượng, nước, xử lý rác thải) mà còn nâng cao thương hiệu điểm đến, gia tăng sự quay lại nhiều lần của du khách, góp phần tăng doanh thu, việc làm ổn định cho người dân, tạo nền tảng phát triển kinh tế du lịch bền vững.
Với sự tham gia tích cực, có trách nhiệm của các doanh nghiệp du lịch Ninh Bình trong việc phát triển du lịch xanh, đã đạt nhiều kết quả tích cực. Năm 2025 Hiệp hội Du lịch Việt Nam đã trao biển “Du lịch Xanh VITA” (VITA GREEN) cho 03 cơ sở, bao gồm: Khách sạn 5 sao Ninh Bình Legend trong lĩnh vực lưu trú, Khu du lịch sinh thái Thung Nham đại diện cho điểm đến và Nhà hàng Thanh Nga Luxury - Ninh Bình với sản phẩm du lịch xanh “Từ trang trại đến bàn ăn”. Đây không chỉ đơn thuần là sự ghi nhận cho những nỗ lực thực hành phát triển bền vững của doanh nghiệp, mà còn là bước mở đường quan trọng để Ninh Bình tiến sâu hơn vào chiến lược chuyển đổi mô hình tăng trưởng du lịch theo hướng xanh, có trách nhiệm với môi trường, với xã hội và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế.
Mặc dù có nhiều nỗ lực và đã đạt được một số kết quả nhất định, tuy nhiên việc giảm thiểu rác thải nhựa trong hoạt động du lịch tại Ninh Bình vẫn đang đối mặt với một số hạn chế: Nhận thức và hành vi của một bộ phận du khách và người dân về nhựa dùng một lần và phân loại rác tại nguồn chưa đồng đều. Chi phí chuyển đổi sang sản phẩm thân thiện môi trường và xây dựng hệ thống xử lý rác bền vững còn là rào cản đối với nhiều doanh nghiệp du lịch nhỏ và vừa. Nguồn lực đầu tư cho hạ tầng môi trường và công nghệ xử lý rác thải còn hạn chế, nhất là đối với các khu vực du lịch cộng đồng, vùng nông thôn, miền núi…
Để tiếp tục duy trì, tạo đà để phát triển du lịch theo hướng xanh, bền vững, hướng tới mục tiêu đến năm 2030 các khu, điểm du lịch trên địa bàn tỉnh đón trên 30 triệu lượt khách du lịch, tổng thu từ du lịch đạt trên 45.000 tỷ đồng, việc giảm thiểu rác thải nhựa,thúc đẩy phát triển du lịch xanh là hết sức cần thiếttại Ninh Bình trong thời gian tới, trọng tâm là thực hiện đồng bộ một số giải pháp sau:
Thứ nhất, tăng cườngcông tác tuyên truyền, giáo dục nhằm nâng cao nhận thức của người dân, doanh nghiệp và du khách về tác hại của rác thải nhựavà lợi ích của du lịch xanh; triển khai hiệu quả việc phân loại rác thải nhựa tại nguồn ngay tại các khu, điểm du lịch; chú trọng phát huy vai trò của cộng đồng địa phương như một chủ thể quan trọng trong bảo vệ môi trường và gìn giữ giá trị điểm đến.Tổ chức các chiến dịch truyền thông, cam kết hành vi xanh và trải nghiệm du lịch gắn với bảo vệ môi trường;hạn chế sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần trong hoạt động du lịch; khuyến khíchdu khách trở thành “du khách có trách nhiệm”.
Thứ hai, hoàn thiện cơ chế, chính sách và công tác quản lý, tập trungxây dựng và ban hành các cơ chế, chính sách cụ thể về phát triển du lịch xanh; nghiên cứu áp dụng các công cụ kinh tế như ưu đãi về thuế, tín dụng, đất đai đối với doanh nghiệp đầu tư mô hình du lịch xanh. Khuyến khích phát triển mô hình mô hình lưu trú và điểm đến du lịch xanh, du lịch không rác thải nhựa;phát triển các mô hình khách sạn xanh, homestay sinh thái, du lịch cộng đồng, sử dụng năng lượng tái tạo, tiết kiệm tài nguyên và bảo vệ cảnh quan; khuyến khích thay thế bằng các sản phẩm thân thiện môi trường, có khả năng tái sử dụng hoặc phân hủy sinh học.
Thứ ba,huy động nguồn lực và tăng cường hợp tácliên ngành, liên vùng trong quản lý môi trường du lịch; đẩy mạnh xã hội hóa, thu hút nguồn lực từ khu vực tư nhân và các tổ chức trong, ngoài nước đầu tư cho hạ tầng môi trường, công nghệ xử lý rác thải và phát triển sản phẩm du lịch xanh.
Trong bối cảnh toàn cầu đang đối mặt với những thách thức nghiêm trọng từ biến đổi khí hậu, suy giảm đa dạng sinh học, ô nhiễm môi trường và sự cạnh tranh điểm đến….việc giảm thiểu rác thải nhựa, phát triển du lịch bền vững trên nền tảng du lịch xanh là con đường phát triển xuyên suốt, tất yếu để Ninh Bình phát triển du lịch bền vững, nâng cao chất lượng và sức cạnh tranh, đưa du lịch thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn; phấn đấu xây dựng Ninh Bình trở thành thành phố du lịch-di sản thiên niên kỷ, sở hữu hệ sinh thái văn hoá, du lịch, sáng tạo hàng đầu của quốc gia và quốc tế.
