Trong bối cảnh du lịch toàn cầu đang chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng xanh, bền vững và giàu bản sắc, phát triển du lịch không còn là câu chuyện riêng của từng địa phương mà đòi hỏi sự kết nối chặt chẽ giữa các vùng, các trung tâm du lịch và chuỗi giá trị dịch vụ. Liên kết vùng vì thế trở thành xu thế tất yếu và là giải pháp chiến lược nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng, mở rộng không gian phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh và gia tăng giá trị điểm đến.
Với vị trí chiến lược quan trọng ở cửa ngõ phía Nam vùng Đồng bằng sông Hồng, Ninh Bình đang từng bước khẳng định vai trò là trung tâm kết nối du lịch của khu vực thông qua việc thúc đẩy liên kết nội vùng, liên vùng và hợp tác phát triển du lịch bền vững. Không chỉ sở hữu Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới Quần thể danh thắng Tràng An, vùng đất Cố đô Hoa Lư còn hội tụ nhiều giá trị lịch sử, văn hóa, tâm linh và sinh thái đặc sắc mang tầm quốc gia và quốc tế.
Nằm liền kề tam giác tăng trưởng kinh tế - du lịch Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, Ninh Bình có điều kiện thuận lợi để tham gia sâu vào chuỗi liên kết du lịch vùng Bắc Bộ và cả nước. Đây không chỉ là điểm trung chuyển quan trọng mà còn là “mắt xích” kết nối giữa các trung tâm du lịch lớn với khu vực Bắc Trung Bộ, duyên hải Bắc Bộ và vùng Tây Bắc.
Những năm gần đây, Ninh Bình đã chủ động đẩy mạnh hợp tác, liên kết với nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước như Hà Nội, Kon Tum, các tỉnh khu vực Đồng bằng sông Cửu Long và Tây Nguyên nhằm mở rộng không gian phát triển du lịch, kết nối tour, tuyến và đa dạng hóa thị trường khách. Thông qua các hoạt động khảo sát, xúc tiến, kết nối doanh nghiệp tại Gia Lai, Đắk Lắk… cùng nhiều chương trình hợp tác phát triển du lịch liên vùng, tỉnh từng bước hình thành các sản phẩm du lịch gắn với trải nghiệm thiên nhiên, văn hóa, sinh thái và nghỉ dưỡng, qua đó nâng cao sức hấp dẫn của điểm đến và mở rộng vị thế du lịch Ninh Bình trên bản đồ du lịch quốc gia. Đồng thời, tỉnh cũng tích cực triển khai nhiều mô hình liên kết mới, tiêu biểu là chương trình “Hưng Yên - Ninh Bình - Cà Mau: Kết nối di sản, lan tỏa bản sắc” tại Hội chợ Du lịch quốc tế Việt Nam - VITM 2026, tạo nên chuỗi trải nghiệm du lịch đa dạng, giàu bản sắc văn hóa và có sức lan tỏa rộng.
Bên cạnh việc tăng cường liên kết trong nước, Ninh Bình còn chủ động đẩy mạnh xúc tiến, quảng bá du lịch ra thị trường quốc tế thông qua việc tham gia nhiều hội chợ, sự kiện du lịch lớn như ITB Berlin, WTM London, VITM Hà Nội và ITE Hồ Chí Minh… Qua đó mở rộng cơ hội hợp tác, kết nối doanh nghiệp, tiếp cận các thị trường khách tiềm năng và từng bước nâng tầm thương hiệu điểm đến trên thị trường du lịch trong nước và quốc tế.
Từ thực tiễn liên kết và hợp tác, Ninh Bình đang từng bước hình thành hệ sinh thái du lịch gắn kết chặt chẽ giữa địa phương, doanh nghiệp và thị trường; qua đó phát huy hiệu quả các nguồn lực, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo nền tảng để du lịch phát triển theo hướng bền vững, chuyên nghiệp và giàu bản sắc. Những kết quả đạt được cũng tạo tiền đề quan trọng để tỉnh tiếp tục định hình chiến lược phát triển du lịch trong giai đoạn mới theo hướng đồng bộ, hiện đại và có chiều sâu.
Trên cơ sở phát huy giá trị di sản, văn hóa và lợi thế liên kết vùng, Ninh Bình đang từng bước tổ chức lại không gian công nghiệp văn hóa và du lịch theo định hướng “01 trung tâm - 03 không gian chiến lược - 05 tuyến - 07 cụm công nghiệp văn hóa, du lịch”, bảo đảm tính kết nối giữa các vùng, các ngành và phát huy tối đa tiềm năng, thế mạnh riêng của từng không gian du lịch. Đây được xem là hướng đi chiến lược nhằm tạo động lực mới cho tăng trưởng, đồng thời nâng tầm thương hiệu du lịch Ninh Bình trở thành điểm đến đặc sắc của khu vực và cả nước.
Trong định hướng phát triển đó, trung tâm công nghiệp văn hóa, du lịch Ninh Bình được xác định trở thành đô thị xanh gắn với di sản thiên niên kỷ Hoa Lư - nơi hội tụ các giá trị di sản, sáng tạo và giao lưu quốc tế, đồng thời là trung tâm phát triển hệ thống dịch vụ du lịch chất lượng cao gắn với nghệ thuật, thể thao, sự kiện và các ngành công nghiệp văn hóa hiện đại.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, tỉnh tập trung hình thành ba trục không gian phát triển chiến lược gồm: trục không gian di sản Tràng An - Vân Long - Tam Chúc - Kim Bảng - Trần Thương - Sở Kiện; trục không gian lịch sử, văn hóa, tâm linh Bái Đính - Hoa Lư - Phủ Dầy - Đền Trần - Chùa Cổ Lễ - Chùa Keo Hành Thiện; trục không gian văn hóa tâm linh, cộng đồng, làng nghề và biển Phát Diệm - Bùi Chu - Phú Nhai - Thịnh Long - Xuân Thủy. Đây được xem là những hành lang liên kết quan trọng nhằm hình thành chuỗi sản phẩm du lịch liên vùng đặc sắc, giàu bản sắc văn hóa và có sức cạnh tranh cao.
Đặc biệt, việc hợp nhất không gian phát triển giữa Hà Nam, Nam Định và Ninh Bình từ ngày 01/7/2025 không chỉ mở rộng địa giới hành chính mà còn tạo nên sự hội tụ của nhiều vùng văn hóa đặc sắc trong châu thổ sông Hồng. Nếu Hà Nam mang đậm dấu ấn văn hóa Đông Sơn và sự lan tỏa của văn hóa Thăng Long; Nam Định kết tinh hào khí Đông A thời Trần cùng truyền thống hiếu học, khoa bảng và tín ngưỡng thờ Mẫu thì Ninh Bình là vùng đất Cố đô Hoa Lư - nơi lưu giữ hồn cốt lịch sử dân tộc và sở hữu Quần thể danh thắng Tràng An - Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới. Sự giao thoa ấy mở ra cơ hội lớn để hình thành không gian du lịch văn hóa - di sản liên vùng giàu chiều sâu, khác biệt và có sức lan tỏa mạnh mẽ.
Từ những lợi thế nổi trội đó, Ninh Bình đang từng bước định vị mô hình phát triển dựa trên kinh tế di sản, công nghiệp văn hóa và du lịch xanh. Địa phương chú trọng phát huy giá trị di sản gắn với bảo tồn bền vững; thúc đẩy chuyển đổi số trong quảng bá, quản lý điểm đến; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và xây dựng hệ sinh thái du lịch thông minh. Đồng thời, nhiều hoạt động giao lưu văn hóa, lễ hội truyền thống, sự kiện quy mô lớn và chương trình xúc tiến du lịch liên vùng được tổ chức thường xuyên nhằm gia tăng sức lan tỏa cho thương hiệu điểm đến.
Song hành với phát triển sản phẩm du lịch, hạ tầng giao thông cũng đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy liên kết vùng và mở rộng không gian phát triển. Những năm gần đây, tỉnh tập trung đầu tư, nâng cấp hệ thống hạ tầng theo hướng đồng bộ, hiện đại; tăng cường kết nối các trục giao thông liên vùng, liên tỉnh, tạo thuận lợi cho liên kết du lịch giữa vùng Đồng bằng sông Hồng với Bắc Trung Bộ và các khu vực lân cận. Hạ tầng ngày càng hoàn thiện không chỉ rút ngắn khoảng cách giữa các điểm đến mà còn góp phần thúc đẩy phát triển du lịch, dịch vụ và kinh tế vùng theo hướng bền vững.
Không chỉ có thế mạnh về du lịch di sản và sinh thái, Ninh Bình còn mở ra dư địa lớn để phát triển du lịch biển và kinh tế biển sau khi mở rộng không gian ven biển. Với lợi thế mới về chiều dài bờ biển cùng hệ sinh thái cửa sông, rừng ngập mặn phong phú, địa phương có thêm điều kiện phát triển các loại hình du lịch sinh thái biển, du lịch cộng đồng và đô thị du lịch ven biển theo hướng xanh, bền vững. Đây sẽ là động lực quan trọng góp phần đa dạng hóa sản phẩm và mở rộng không gian liên kết du lịch vùng trong giai đoạn tới.
Cùng với đó, tỉnh định hướng hình thành 5 tuyến du lịch liên kết vùng gồm: tuyến du lịch di sản - văn hóa - tâm linh; tuyến sinh thái - nghỉ dưỡng - thể thao; tuyến du lịch đường sông - làng nghề - cộng đồng; tuyến du lịch biển và vùng duyên hải; tuyến du lịch đô thị - công nghiệp sáng tạo - sự kiện. Đồng thời phát triển 7 cụm công nghiệp văn hóa, du lịch trọng điểm gắn với các không gian di sản, tâm linh, sinh thái, cộng đồng, nghỉ dưỡng và làng nghề đặc sắc. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để hình thành các chuỗi giá trị du lịch liên hoàn, gia tăng trải nghiệm và kéo dài thời gian lưu trú của du khách.
Với hệ giá trị đặc sắc về di sản, văn hóa và cảnh quan thiên nhiên, Ninh Bình được xác định là một trong những địa phương giữ vai trò quan trọng trong phát triển du lịch của vùng Đồng bằng sông Hồng và cả nước, định hướng phát triển du lịch văn hóa, sinh thái và di sản trở thành thế mạnh đặc trưng. Cùng với sự quyết tâm của cả hệ thống chính trị và sự chủ động trong liên kết, hợp tác phát triển, Ninh Bình đang từng bước khẳng định vị thế là điểm đến hấp dẫn của khu vực và cả nước, đóng góp tích cực vào sự phát triển chung của vùng và đất nước./.
ĐTH
