Phát triển du lịch Ninh Bình trở thành điểm đến nghỉ dưỡng cho người cao tuổi

Thứ Tư, 12/06/2024
  • Đánh giá cho bài viết:
  • 0 điểm ( 0 đánh giá )

Ủy ban các vấn đề kinh tế và xã hội của Liên hợp quốc xác định "già hóa dân số" là một xu hướng mang tính toàn cầu. Con người sống lâu hơn nhờ những bước tiến vượt bậc về y tế, điều trị y khoa, tiếp cận giáo dục và giảm tỷ lệ sinh. Ước tính thế giới hiện có trên 761 triệu người từ 65 tuổi trở lên, con số này dự kiến tăng lên 1,6 tỷ người vào năm 2050. Số người từ 80 tuổi trở lên trên thế giới cũng tăng nhanh chóng.

Việt Nam là một trong các quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất thế giới. Trong ba thập niên từ năm 1979 đến năm 2009, số người dân trên 60 tuổi tăng 0,06%/năm. Trong khi chỉ riêng hai năm 2019-2021, dân số Việt Nam tăng thêm 2,07 triệu người, cùng lúc số người trên 60 tuổi cũng tăng thêm 1,7 triệu người, trung bình tăng 0,5%. Theo số liệu thu thập từ cơ sở dữ liệu dân cư của Bộ Công an tính đến hết ngày 9-2-2022, số người trên 60 tuổi của nước ta là 16.179.824 người. Thời gian chuyển đổi từ "già hóa dân số" sang "dân số già" tại Việt Nam ngắn hơn nhiều quốc gia trên thế giới. Dự báo năm 2036 Việt Nam sẽ có dân số già và năm 2069 dân số sẽ rất già. Người cao tuổi là một lực lượng xã hội đông đảo và có vai trò quan trọng trong xã hội Việt Nam hiện nay. Với kinh nghiệm được tích lũy trong quá trình lao động, cống hiến; với những giá trị văn hóa truyền thống được lưu giữ, người cao tuổi được coi là một nguồn lực quan trọng trong các hoạt động kinh tế, văn hóa và xã hội của đất nước.

Trong những năm gần đây, nhu cầu thụ hưởng chất lượng sống tăng lên thì nhu cầu du lịch của những người cao tuổi Việt Nam cũng tăng lên. Đây là phân khúc thị trường được đánh giá là giàu tiềm năng phát triển của du lịch Việt Nam, nhất là với du lịch trong nước, số lượng khách du lịch người cao tuổi ngày càng tăng nhanh, là một thị trường ngách quan trọng của thị trường khách du lịch nội địa với nhu cầu rất đa dạng. Người cao tuổi ở Việt Nam hiện nay đang là một trong những nhóm đối tượng cần được quan tâm, chăm sóc và đáp ứng những nhu cầu của họ, trong số những nhu cầu ấy, nhu cầu du lịch là một trong những nhu cầu không thể thiếu. Theo kết quả điều tra khách du lịch trong nước năm 2019 của Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, số lượng khách cao tuổi chiếm tỷ trọng còn khá thấp trong cơ cấu khách trong nước. Cụ thể, khách có độ tuổi từ 55-65 tuổi chiếm 4,53% và khách hơn 65 tuổi chiếm tỷ trọng thấp nhất khoảng 1,44%. Trong khi đó, số lượng người cao tuổi tại Việt Nam (từ 60 tuổi trở lên) hiện chiếm tới 12,8% số dân cả nước. Điều này cho thấy dư địa phát triển du lịch của thị trường khách người cao tuổi còn rất lớn. 

Thời gian qua, để đón đầu thị trường tiềm năng này, nhiều hãng lữ hành đã xây dựng các tour chuyên biệt dành cho người cao tuổi, tập trung chủ yếu vào một số loại hình như du lịch nghỉ dưỡng, du lịch tâm linh, du lịch chữa bệnh, du lịch văn hóa, lịch sử… Gần đây, ngày càng có thêm những hình thức du lịch mới phục vụ khách cao tuổi như du lịch "chậm", dành thời gian trải nghiệm một nơi lâu hơn, lưu trú dài hơn, lịch trình nghỉ ngơi nhiều hơn; du lịch chăm sóc sức khỏe kết hợp nghỉ dưỡng với liệu trình thiền, yoga, massage, trị liệu bằng y học cổ truyền có sự theo dõi của chuyên gia...

Trên thực tế, phần lớn người cao tuổi thường ngại đi du lịch nước ngoài vì trở ngại ngôn ngữ, sức khỏe, không thuận tiện di chuyển nhiều theo các đoàn tour ghép. Vì thế, du lịch trong nước được coi là thị trường hấp dẫn số một đối với khách du lịch cao tuổi. Các điểm đến phù hợp là những khu nghỉ dưỡng ven biển ở Nha Trang, Phú Quốc, Côn Đảo, Vũng Tàu, Mũi Né, Quy Nhơn, Đà Nẵng,..., hay những nơi có khí hậu ôn hòa, mát mẻ như Đà Lạt, Sa Pa... Nơi có sản phẩm chăm sóc sức khỏe như khoáng nóng, tắm bùn, vật lý trị liệu, dưỡng sinh... cũng đang được nhiều khách du lịch cao tuổi ưu tiên lựa chọn.

Hiện nay, tỉnh Ninh Bình cũng đã tập trung vào khai thác các sản phẩm dịch vụ chăm sóc sức khỏe, nghỉ ngơi, thư giãn và chữa bệnh để đa dạng hóa  thu hút khách du lịch trong đó có khách du lịch là người cao tuổi ở trong và ngoài nước. Du lịch Ninh Bình đã trở thành điểm đến thu hút khách du lịch là người cao tuổi bởi:

Ninh Bình là vùng đất địa linh, nhân kiệt có truyền thống, lịch sử văn hóa lâu đời. Nằm ở phía Nam vùng đồng bằng sông Hồng, cách thủ đô Hà Nội khoảng 90 km, với vị trí địa lý thuận lợi Ninh Bình trở thành cầu nối quan trọng trong giao lưu kinh tế - thương mại - du lịch và văn hóa giữa hai miền Nam Bắc. Ninh Bình có địa hình đa dạng: có đồi núi, sông hồ, đồng bằng, vùng biển, mang đầy đủ sắc thái địa hình Việt Nam thu nhỏ.

Ninh Bình có tài nguyên du lịch đa dạng, phong phú và hấp dẫn, trên nền cảnh quan đặc sắc cùng bề dầy lịch sử văn hoá nhân loại (có nhiều di tích khảo cổ có niên đại từ 5.000 đến 30.000 năm cách ngày nay) cũng như lịch sử văn hóa dân tộc Việt Nam. Đặc biệt hơn khi ở thế kỷ 10 nơi đây đóng vai trò là kinh đô của Nhà nước Đại Cồ Việt, có một nền văn hóa kinh kỳ-đô hội còn tiếp nối vang vọng đến ngày nay. Bên cạnh đó những thành tựu về kiến trúc, điêu khắc như  Đền thờ Vua Đinh - Vua Lê, Đền Thái Vi, Nhà thờ đá Phát Diệm…; những loại hình nghệ thuật dân gian như nghệ thuật Chèo, hát Ca Trù, hát Xẩm, hát Văn cũng là những sản phẩm thu hút khách du lịch là người cao tuổi đến tham quan, trải nghiệm.

Ninh Bình sở hữu nhiều danh lam, thắng cảnh đặc sắc để thu hút khách người cao tuổi như: Tam Cốc- Bích Động, Vân Long, Nhà thờ đá Phát Diệm, vườn quốc gia Cúc Phương, dặc biệt là Quần thể danh thắng Tràng An được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới. Ninh Bình sở hữu hai mỏ nước khoáng nóng Kênh Gà và Cúc Phương để phát triển loại hình du lịch chữa bệnh. Bên cạnh đó nhiều doanh nghiệp khu, điểm; các cơ sở dịch vụ du lịch của tỉnh đã chú trọng phát triển các loại hình du lịch nghỉ dưỡng nhằm phục vụ du khách như: khu du lịch vườn chim Thung Nham, với các hoạt động tham quan, nghỉ dưỡng, ngắm cảnh; khách sạn Emeralda Vân Long, được thiết kế phù hợp cho khách du lịch nghỉ dưỡng, du lịch chậm; khách sạn Vedana resort, với các dịch vụ tập trung cho tắm khoáng nóng, phục hồi sức khỏe; khu tắm ngâm trị liệu Sinh Dược…

Đặc biệt trong chiến lược phát triển du lịch của tỉnh giai đoạn 2021-2030, định hướng đến 2045 cũng đã xác định tập trung phát triển loại hình du lịch nghỉ dưỡng, chữa bệnh. Bênh cạnh định phướng phát triển du lịch xanh, đây là hướng đi để thu hút khách du lịch là người cao tuổi trong thời gian tới. Đặc biệt trong thời gian tới đến năm 2025, với đặc thù và tiềm năng về thiên nhiên, văn hóa, lịch sử của tỉnh, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân Ninh Bình đã và đang quyết tâm xây dựng Hoa Lư-Ninh Bình trở thành Đô thị di sản thiên niên kỷ trên cơ sở hợp nhất thành phố Ninh Bình và huyện Hoa Lư, đồng thời sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, gắn với định hình tính chất đơn vị hành chính mới sau hợp nhất là Đô thị di sản, dựa trên các giá trị độc đáo về địa tự nhiên-sinh thái, văn hóa-lịch sử, sở hữu di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới. Đồng thời, hoàn thiện các tiêu chí công nhận đơn vị hành chính mới sau hợp nhất là đô thị loại I trực thuộc tỉnh" và mục tiêu: "Hướng tới xây dựng tỉnh Ninh Bình cơ bản đáp ứng các tiêu chí thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030". 

Trong giai đoạn vừa qua, ngành du lịch Ninh Bình đóng góp không nhỏ trong phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, là động lực dẫn dắt các ngành, lĩnh vực khác phát triển; đạt được nhiều giải thưởng, thành tựu, là điểm sáng trên bản đồ du lịch Việt Nam và thế giới, thuộc 10 tỉnh có lượng khách đến cao nhất cả nước; đứng thứ 7 trong danh sách 10 vùng đất thân thiện nhất thế giới năm 2023. Năm 2023, toàn tỉnh đón 6,598 triệu lượt khách, tăng 77% so với năm trước. Doanh thu đạt 6.516 tỷ đồng, gấp 2 lần so với năm 2022. Trong 3 tháng đầu năm 2024, du lịch Ninh Bình đón 3,9 triệu lượt khách, trong đó có 339 ngàn lượt khách quốc tế. Khách quốc tế tăng 141% so với cùng kỳ 2023, tăng 51% so với cùng kỳ năm 2019. Doanh thu 3 tháng đầu năm 2024 đạt 3.660 tỷ đồng, tăng 45,96% so vs cùng kỳ 2023, tăng 154,1% so với cùng kỳ năm 2019.

Tuy nhiên, việc phát triển du lịch và thu hút khách du lịch là người cao tuổi trong thời gian qua bên cạnh những kết quả đạt được, du lịch Ninh Bình còn một số hạn chế như: vẫn chưa khai thác hết tiềm năng, thế mạnh để phát triển du lịch một cách toàn diện; các sản phẩm du lịch dành cho người cao tuổi còn hạn chế; chưa chú trọng đầu tư cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch dành riêng cho người cáo tuổi; nguồn nhân lực du lịch còn hạn chế, chưa được đào tạo bài bản để phục vụ cho khách du lịch là người cao tuổi; chưa có nghiên cứu về xu hướng tiêu dùng du lịch của người cao tuổi tại Việt Nam hiện nay còn rất ít, dẫn đến sự thiếu vắng cơ sở để định hướng về thị trường, sản phẩm của doanh nghiệp cũng như chính sách của ngành du lịch.

Dựa trên những tiềm năng về nhu cầu của khách du lịch là người cao tuổi trong thời gian tới, những định hướng thu hút khách du lịch trong thời gian tới, tỉnh Ninh Bình cần tập trung lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện tốt một số giải pháp trọng tâm sau:

- Đa dạng hóa các sản phẩm du lịch, tạo ra những sản phẩm du lịch đặc trưng riêng cho nhóm du khách người cao tuổi như: kết hợp giữa loại hình du lịch nghỉ dưỡng với du lịch tâm linh, văn hóa lịch sử, du lịch tôn giáo với loại hình du lịch chăm sóc sức khỏe, chữa bệnh. Xây dựng các khu nghỉ dưỡng, khu nước khoáng nóng có quy mô, tầm cỡ, chất lượng cao, khu giải trí cao cấp, công viên động vật hoang dã quốc gia và cung cấp các dịch vụ chăm sóc sức khỏe như: tắm khoáng nóng, tắm bùn, vật lý trị liệu, dưỡng sinh, yoga, trải nghiệm tour du lịch Bái Đính về đêm và nghe giảng về phật pháp…

Các sản phẩm du lịch này phải được thiết kế lịch trình du lịch phù hợp theo hướng giãn thời gian tham quan, tăng thời gian nghỉ ngơi, tìm hiểu trước về thời tiết, khí hậu, ngôn ngữ, văn hóa tại điểm đến để có những tư vấn hợp lý cho người cao tuổi. Tăng cường thêm những hình thức du lịch mới phục vụ khách cao tuổi như du lịch "chậm", dành thời gian trải nghiệm một nơi lâu hơn, lưu trú dài hơn, lịch trình nghỉ ngơi nhiều hơn; du lịch chăm sóc sức khỏe, kết hợp nghỉ dưỡng với liệu trình thiền, yoga, massage, trị liệu bằng y học cổ truyền có sự theo dõi của chuyên gia...

- Tập trung đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng du lịch đồng bộ, cơ sở vật chất kỹ thuật ngành du lịch, khuyến khích các nhà đầu tư, các doanh nghiệp kinh doanh lưu trú du lịch tập trung xây dựng các mô hình nghỉ dưỡng riêng biệt, quan tâm chú trọng phát triển các loại hình du lịch “xanh”, du lịch sinh thái và đưa các dịch vụ, tiện ích như: thăm khám, tư vấn chăm sóc sức khỏe, chế độ ăn uống nghỉ ngơi thanh lọc cơ thể… nhằm phục vụ cho nhóm đối tượng khách là người cao tuổi.

- Tổ chức nghiên cứu thị trường khách người cao tuổi, đề ra các chính sách, định hướng thu hút thị trường khách này trong giai đoạn tới. Đẩy mạnh công tác xúc tiến du lịch bằng nhiều hình thức, nội dung phong phú, đặc biệt ứng dụng CNTT để xúc tiến quảng bá du lịch; xây dựng nét đẹp văn hóa thanh lịch, thân thiện, mến khách cũng như cảnh quan thiên nhiên đa dạng hấp dẫn của vùng Cố đô Hoa Lư đến được từng nhóm khách du lịch. Có chính sách hỗ trợ, liên kết nguồn lực công để thúc đẩy phát triển doanh nghiệp lữ hành đủ mạnh có khả năng cùng thực hiện tốt chiến lược marketing cho Ninh Bình để định vị sản phẩm du lịch trên thị trường.

- Thực hiện chuyển đổi số, ứng dụng khoa học – công nghệ để phát triển du lịch. Hiện nay, không ít người cao tuổi Việt Nam đã tiếp cận và sử dụng các thiết bị di động thông minh, tương tác trên mạng xã hội. Vì thế, bên cạnh cách quảng bá du lịch truyền thống qua báo, đài, truyền hình, các tổ chức, hội, nhóm, câu lạc bộ người cao tuổi..., có thể tiếp cận đối tượng du khách này thông qua các kênh mạng xã hội.

Tập trung, ưu tiên đẩy nhanh ứng dụng công nghệ thực hiện chuyển đổi số du lịch để kết nối nhằm hỗ trợ và gia tăng trải nghiệm du lịch thông minh, mang đến cho du khách nhiều tiện lợi, từ việc tìm hiểu thông tin, lên ý tưởng tới việc đặt, giao dịch và thanh toán điện tử.

- Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Phát triển nguồn nhân lực du lịch theo cơ cấu hợp lý, bảo đảm đủ số lượng, chất lượng và cơ cấu phù hợp với từng đối tượng khách du lịch, nhất là đội ngũ cán bộ quản lý, điều hành khu du lịch, điểm du lịch, cơ sở dịch vụ du lịch, cơ sở lưu trú, lữ hành. Ngoài kiến thức về văn hóa, lịch sử điểm đến, đội ngũ lao động, hướng dẫn viên cũng cần được trang bị thêm kiến thức về tâm lý người cao tuổi, về xử lý y tế để giải quyết các tình huống, sự cố phát sinh.

Một số đề xuất kiến nghị:

Trung ương Hội người cao tuổi Việt Nam hỗ trợ tỉnh Ninh Bình xúc tiến, quảng bá hình ảnh về các danh lam, thắng cảnh, văn hóa lịch sử vùng đất Ninh Bình tới các Hội viên là người cáo tuổi.

Tổ chức nghiên cứu về xu hướng tiêu dùng du lịch của người cao tuổi tại Việt Nam, làm cơ sở để đề ra các chính sách, định hướng thu hút, phát triển các loại hình du lịch cho khách du lịch là người cao tuổi.

BBT