Trong xu thế chuyển dịch từ phát triển du lịch theo chiều rộng sang chiều sâu, chất lượng dịch vụ ngày càng trở thành yếu tố cốt lõi quyết định sức hấp dẫn, năng lực cạnh tranh và giá trị gia tăng của điểm đến. Với định hướng đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, Ninh Bình đang kiên định triển khai các giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ, hướng tới xây dựng điểm đến chuyên nghiệp, bền vững và giàu bản sắc.
Từ lợi thế tài nguyên đến yêu cầu chuẩn hóa dịch vụ
Ninh Bình hội tụ hệ thống tài nguyên di sản đặc sắc với trên 5.000 di tích, trong đó có 10 di tích quốc gia đặc biệt, 02 di sản thế giới được UNESCO ghi danh và 40 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia… Tất cả hợp thành không gian văn hóa, tôn giáo phong phú, vừa mang giá trị bản địa, vừa có sức lan tỏa quốc tế.
Trên nền tảng cảnh quan sơn thủy hữu tình tiêu biểu của vùng Đồng bằng Bắc Bộ, kết hợp với chiều sâu lịch sử - văn hóa và không gian sinh hoạt cộng đồng đặc trưng, Ninh Bình không chỉ mang đến những trải nghiệm du lịch đa dạng mà còn định hình bản sắc riêng, nơi di sản và đời sống đương đại giao thoa hài hòa.
Phát huy lợi thế đó, ngành Du lịch Ninh Bình đã từng bước chuyển hóa hiệu quả nguồn tài nguyên di sản thành các sản phẩm, sự kiện có giá trị gia tăng cao như Forestival Tràng An, các chương trình nghệ thuật gắn với di sản và Tuần Du lịch “Sắc vàng Tam Cốc - Tràng An”. Đồng thời, hệ thống sản phẩm du lịch văn hóa, tâm linh, sinh thái, làng nghề, ẩm thực… ngày càng được hoàn thiện, góp phần nâng cao sức hấp dẫn và định vị thương hiệu điểm đến.
Tuy nhiên, trong bối cảnh lượng khách gia tăng nhanh, yêu cầu đối với chất lượng dịch vụ ngày càng cao và khắt khe hơn. Thực tiễn cho thấy, sức cạnh tranh của điểm đến không chỉ nằm ở tài nguyên hay hạ tầng, mà ngày càng phụ thuộc vào chất lượng trải nghiệm tổng thể của du khách - từ môi trường du lịch, chất lượng dịch vụ, cách thức tổ chức phục vụ đến tính chuyên nghiệp và sự thân thiện của đội ngũ làm du lịch.
Vì vậy, chuẩn hóa dịch vụ không còn là yêu cầu mang tính khuyến khích, mà đã trở thành điều kiện tiên quyết để nâng cao năng lực cạnh tranh, kéo dài thời gian lưu trú, gia tăng mức chi tiêu và xây dựng hình ảnh điểm đến Ninh Bình văn minh, chất lượng, thân thiện và bền vững. Với sự hội tụ của các yếu tố “thiên thời - địa lợi - nhân hòa”, Ninh Bình có đầy đủ điều kiện để phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, từng bước vươn lên trở thành trung tâm du lịch văn hóa - sinh thái - nghỉ dưỡng có tầm vóc trong khu vực.
Nhận thức rõ điều đó, thời gian qua Ninh Bình đã triển khai nhiều giải pháp mang tính hệ thống.Trước hết là rà soát, hoàn thiện hạ tầng và tiện ích tại các khu, điểm du lịch theo hướng đồng bộ, hiện đại nhưng hài hòa với cảnh quan và giá trị di sản. Các hạng mục thiết yếu như bến bãi, nhà chờ, hệ thống vệ sinh công cộng, biển chỉ dẫn, bãi đỗ xe… được đầu tư, nâng cấp, góp phần nâng cao tính thuận tiện và thân thiện cho du khách.
Cùng với đó, công tác phát triển nguồn nhân lực được đặc biệt chú trọng. Đội ngũ hướng dẫn viên, thuyết minh viên, lái đò, nhân viên phục vụ thường xuyên được đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng nghiệp vụ, giao tiếp và ý thức gìn giữ hình ảnh điểm đến. Việc “kể chuyện di sản” tại các điểm đến như Cố đô Hoa Lư không chỉ cung cấp thông tin mà còn tạo chiều sâu cảm xúc cho hành trình trải nghiệm.
Song song với đó, công tác quản lý, kiểm tra, giám sát được tăng cường. Các hành vi tiêu cực như chèo kéo, nâng giá, thiếu minh bạch trong cung cấp dịch vụ được kịp thời chấn chỉnh, góp phần xây dựng môi trường du lịch văn minh, an toàn và lành mạnh.
Một chuyển biến quan trọng trong tư duy phát triển du lịch của Ninh Bình là từ “cung cấp dịch vụ” sang “kiến tạo trải nghiệm”.Các sản phẩm du lịch không chỉ dừng ở tham quan mà ngày càng được thiết kế theo hướng có chiều sâu, mang tính cá nhân hóa và gắn với giá trị văn hóa bản địa như du lịch cộng đồng, trải nghiệm làng nghề, ẩm thực truyền thống, du lịch sinh thái… Qua đó, thời gian lưu trú được kéo dài, mức chi tiêu tăng lên và giá trị kinh tế được gia tăng.
Những “điểm chạm cảm xúc” như hình ảnh người lái đò thân thiện, am hiểu địa phương tại Tam Cốc đã trở thành yếu tố khác biệt, góp phần định hình thương hiệu điểm đến. Điều này cho thấy, chất lượng dịch vụ không chỉ nằm ở yếu tố vật chất mà cốt lõi chính là giá trị con người.
Đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao hiệu quả quản lý
Bên cạnh việc nâng cao chất lượng dịch vụ truyền thống, Ninh Bình đang tích cực thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực du lịch, từng bước nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và cải thiện trải nghiệm du khách. Hệ thống hạ tầng du lịch thông minh bước đầu được hình thành với việc lắp đặt và đưa vào vận hành 05 kiosk điện tử tại các điểm du lịch trọng điểm (Chùa Bái Đính 02 kiosk, Khu du lịch sinh thái Tràng An 01 kiosk, bến xe Đồng Gừng 01 kiosk, bến chùa Bích Động 01 kiosk); đồng thời duy trì 32 điểm phát wifi miễn phí tại các khu, điểm du lịch, với trung bình trên 500 lượt truy cập/tuần, phục vụ hiệu quả nhu cầu tra cứu thông tin và kết nối của du khách.
Cùng với đó, ứng dụng du lịch thông minh “Ninhbinhtourisminfo” được triển khai trên cả hai nền tảng Android và iOS, cung cấp hệ sinh thái thông tin tương đối đầy đủ với 43 điểm tham quan, 229 cơ sở lưu trú, 106 nhà hàng, 31 điểm mua sắm và 49 điểm giải trí. Ứng dụng tích hợp bản đồ số, hỗ trợ tìm kiếm, định vị, xây dựng lịch trình tham quan, đồng thời cho phép du khách đánh giá, phản hồi về chất lượng dịch vụ, góp phần nâng cao tính tương tác và hiệu quả quản lý điểm đến.
Hoạt động quảng bá, xúc tiến du lịch cũng được đổi mới mạnh mẽ theo hướng số hóa thông qua việc khai thác hiệu quả các nền tảng trực tuyến như website chuyên ngành và các mạng xã hội (Facebook, Zalo, YouTube, TikTok…), kết hợp sản xuất các sản phẩm truyền thông số chất lượng, góp phần mở rộng thị trường và nâng cao hình ảnh điểm đến. Song song với đó, việc số hóa điểm đến được đẩy mạnh thông qua gắn mã QR tại các khu, điểm du lịch, di tích lịch sử - văn hóa; triển khai thuyết minh tự động tại một số điểm trọng điểm, giúp du khách dễ dàng tiếp cận thông tin một cách thuận tiện, trực quan.
Đặc biệt, việc ứng dụng công nghệ số trong tổ chức các sự kiện, chương trình nghệ thuật quy mô lớn với hệ thống âm thanh, ánh sáng hiện đại đã tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ, thu hút đông đảo du khách, góp phần nâng cao sức hấp dẫn và giá trị trải nghiệm của du lịch Ninh Bình.
Tăng trưởng ấn tượng, khẳng định hiệu quả
Thực tiễn cho thấy, những nỗ lực nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch đã mang lại hiệu quả rõ nét, thể hiện không chỉ ở sự gia tăng về lượng khách mà còn ở chất lượng trải nghiệm. Đáng chú ý, thời gian lưu trú và mức chi tiêu của du khách có xu hướng tăng, phản ánh chuyển biến tích cực theo hướng phát triển bền vững.
Trong Quý I năm 2026, tổng lượt khách đến các khu, điểm du lịch trên địa bàn tỉnh ước đạt gần 9,9 triệu lượt, tăng 20,91% so với cùng kỳ năm trước; khách lưu trú đạt trên 1,7 triệu lượt, tăng 22,46%; tổng số ngày khách lưu trú đạt gần 1,8 triệu ngày, tăng 19,81%. Tổng thu từ hoạt động du lịch ước đạt gần 10.053 tỷ đồng, tăng 18,07%. Nhiều điểm đến trọng điểm như Tràng An, Tam Cốc, Cố đô Hoa Lư… ghi nhận lượng khách tăng cao, qua đó cho thấy hiệu quả rõ rệt của việc nâng cao chất lượng dịch vụ và trải nghiệm du lịch.
Trên đà tăng trưởng đó, năm 2026, tỉnh Ninh Bình đặt mục tiêu đón khoảng 22 triệu lượt khách, trong đó có khoảng 3 triệu lượt khách quốc tế; tổng doanh thu du lịch đạt khoảng 25.000 tỷ đồng, góp phần quan trọng thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế của tỉnh.
Nền tảng cho phát triển bền vững, chất lượng cao
Có thể khẳng định, nâng cao chất lượng dịch vụ không chỉ là giải pháp trước mắt mà đã trở thành định hướng chiến lược xuyên suốt trong quá trình phát triển du lịch Ninh Bình. Với cách làm bài bản, có trọng tâm, trọng điểm và tầm nhìn dài hạn, tỉnh đang từng bước định hình rõ nét hình ảnh điểm đến “an toàn - thân thiện - chất lượng - hấp dẫn”.
Trong chặng đường phía trước, khi hệ thống tiêu chuẩn dịch vụ tiếp tục được hoàn thiện, đồng thời mối quan hệ hài hòa giữa bảo tồn di sản và phát triển du lịch được củng cố bền vững, Ninh Bình không chỉ có cơ sở để giữ vững vị thế trong nước mà còn từng bước vươn tầm quốc tế. Quan trọng hơn, mỗi sản phẩm, mỗi trải nghiệm du lịch sẽ ngày càng phản ánh rõ hơn chiều sâu văn hóa, bản sắc và giá trị riêng có của vùng đất Cố đô - Nơi di sản thăng hoa trong trải nghiệm và chất lượng dịch vụ trở thành giá trị cốt lõi nâng tầm điểm đến./.
TH
