Trong bối cảnh phát triển xanh, bao trùm và bền vững đang trở thành xu thế chủ đạo trên phạm vi toàn cầu, Ninh Bình từng bước khẳng định vị thế là điểm đến xanh tiêu biểu của Việt Nam và khu vực. Thành công đó không chỉ được tạo nên từ những giá trị đặc sắc của thiên nhiên và di sản, mà còn bắt nguồn từ một lựa chọn chiến lược xuyên suốt: lấy bảo tồn làm nền tảng cho phát triển, lấy di sản làm nguồn lực, lấy văn hóa làm bản sắc và lấy cộng đồng làm trung tâm của quá trình tăng trưởng.
Sở hữu Quần thể danh thắng Tràng An - Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới duy nhất của Việt Nam và khu vực Đông Nam Á hiện nay, với những giá trị toàn cầu về địa chất, địa mạo, thẩm mỹ và văn hóa, cùng hệ thống di sản văn hóa, lịch sử đặc sắc của vùng đất Cố đô Hoa Lư, cảnh quan thiên nhiên kỳ vĩ, hệ sinh thái đa dạng và môi trường du lịch an toàn, thân thiện, Ninh Bình có những điều kiện đặc biệt thuận lợi để phát triển du lịch theo hướng bền vững. Tuy nhiên, lợi thế lớn nhất của địa phương không chỉ nằm ở những giá trị được thiên nhiên và lịch sử trao tặng, mà còn ở tư duy phát triển biết gìn giữ, phát huy và chuyển hóa các giá trị ấy thành nguồn lực nội sinh cho tăng trưởng lâu dài.
Nhiều năm qua, Ninh Bình kiên định theo đuổi mô hình phát triển hài hòa giữa bảo tồn và phát triển. Địa phương nhất quán quan điểm không đánh đổi môi trường, cảnh quan và di sản để lấy tăng trưởng kinh tế ngắn hạn; đồng thời ưu tiên phát triển du lịch xanh, du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng và các sản phẩm du lịch dựa trên giá trị văn hóa bản địa. Đây không chỉ là lựa chọn phù hợp với xu thế phát triển của thế giới mà còn thể hiện tầm nhìn chiến lược trong khai thác hiệu quả các nguồn lực đặc thù, tạo dựng lợi thế cạnh tranh khác biệt cho điểm đến.
Từ định hướng đó, ngành Du lịch Ninh Bình đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển bền vững. Công tác bảo tồn tài nguyên du lịch, bảo vệ đa dạng sinh học, gìn giữ cảnh quan thiên nhiên và các giá trị văn hóa truyền thống được chú trọng. Nhiều khu, điểm du lịch và cơ sở lưu trú chủ động áp dụng các tiêu chí du lịch xanh, sử dụng năng lượng thân thiện với môi trường, giảm thiểu rác thải nhựa, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và từng bước xây dựng mô hình kinh doanh du lịch có trách nhiệm.
Song hành với quá trình xanh hóa ngành Du lịch là những nỗ lực đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng hệ sinh thái du lịch thông minh, nâng cao hiệu quả quản lý điểm đến và chất lượng trải nghiệm của du khách. Những bước đi này không chỉ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn tạo nền tảng cho sự phát triển hiện đại, bền vững của ngành Du lịch trong giai đoạn mới.
Một trong những nhân tố quan trọng làm nên thành công của mô hình phát triển du lịch Ninh Bình chính là sự tham gia tích cực của cộng đồng địa phương. Người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn là chủ thể trực tiếp tham gia bảo vệ di sản, gìn giữ môi trường, phát triển du lịch cộng đồng và lan tỏa các giá trị văn hóa bản địa. Chính sự đồng hành của cộng đồng đã góp phần tạo nên sự hài hòa giữa bảo tồn và phát triển, giữa lợi ích kinh tế với lợi ích xã hội và môi trường, qua đó củng cố nền tảng cho tăng trưởng bền vững.
Những chủ trương đúng đắn cùng các giải pháp đồng bộ đã mang lại những kết quả tích cực. Năm 2025, Ninh Bình đón trên 19,4 triệu lượt khách, trong đó có hơn 2,2 triệu lượt khách quốc tế; tổng thu từ du lịch đạt trên 21.000 tỷ đồng. Trong 6 tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh ước đón gần 17,6 triệu lượt khách, tăng 23,19% so với cùng kỳ năm trước; tổng thu từ hoạt động du lịch ước đạt gần 17.836 tỷ đồng, tăng 20,86%. Những con số ấn tượng này không chỉ phản ánh sức hấp dẫn ngày càng lớn của điểm đến Ninh Bình mà còn là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của mô hình phát triển lấy di sản, văn hóa và thiên nhiên làm nền tảng cho tăng trưởng xanh.
Cùng với sự tăng trưởng về quy mô và chất lượng, thương hiệu du lịch Ninh Bình ngày càng được khẳng định trên bản đồ du lịch quốc gia và quốc tế. Nhiều điểm đến của tỉnh liên tiếp được các tổ chức và nền tảng du lịch uy tín trên thế giới vinh danh. Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long trở thành khu bảo tồn đầu tiên của Việt Nam đạt chứng chỉ Green List của IUCN; Vườn quốc gia Cúc Phương nhiều năm liên tiếp được bình chọn là Vườn quốc gia hàng đầu châu Á. Đặc biệt, bốn đơn vị du lịch tiêu biểu của tỉnh vừa được Hiệp hội Du lịch Việt Nam gắn biển Du lịch Xanh VITA GREEN, ghi nhận những nỗ lực mạnh mẽ trong chuyển đổi xanh của ngành Du lịch địa phương.
Không chỉ là điểm đến hấp dẫn đối với du khách trong nước và quốc tế, Quần thể danh thắng Tràng An đang trở thành không gian kết nối hợp tác quốc tế, đối thoại về bảo tồn di sản và phát triển bền vững. Việc liên tiếp được lựa chọn đăng cai các sự kiện quốc tế quan trọng đã góp phần nâng cao vị thế của Ninh Bình trên trường quốc tế, đồng thời mở ra cơ hội tăng cường hợp tác, thu hút đầu tư và quảng bá hình ảnh vùng đất Cố đô đến với bạn bè năm châu.
Hành trình xây dựng điểm đến xanh của Ninh Bình hôm nay không chỉ là câu chuyện phát triển của một địa phương mà còn là minh chứng thuyết phục cho khả năng hài hòa giữa bảo tồn và phát triển, giữa trách nhiệm gìn giữ di sản với khát vọng vươn tới tương lai. Trên nền tảng những giá trị nổi bật về thiên nhiên, văn hóa và con người, cùng tầm nhìn chiến lược và sự đồng hành của cộng đồng, Ninh Bình đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu đến năm 2030 trở thành trung tâm du lịch di sản, sinh thái, văn hóa và tâm linh của Việt Nam; đồng thời khẳng định vị thế là điểm đến xanh, an toàn, thân thiện và có sức cạnh tranh cao trên bản đồ du lịch khu vực và quốc tế./.
ĐTH
