Ninh Bình đang từng bước thực hiện mục tiêu chiến lược của giai đoạn 2025-2030 là trở thành thành phố trực thuộc Trung ương với định hình tính chất là “Đô thị di sản thiên niên kỷ”. Đây là một chiến lược phát triển có cơ sở khoa học và thực tiễn, tạo nền tảng để địa phương hội nhập sâu rộng vào mạng lưới các thành phố di sản trên thế giới, đồng thời nâng cao vị thế trong tiến trình phát triển quốc gia.
Ninh Bình là địa phương hiếm có hội tụ đầy đủ các yếu tố để hình thành một đô thị di sản theo nghĩa chỉnh thể mà ở đó di sản thiên nhiên và di sản văn hóa đan xen, bổ trợ lẫn nhau trong cùng một không gian phát triển. Hiện nay, dấu tích của Cố Đô Hoa Lư thuộc phường Tây Hoa Lư là một trong vùng lõi thuộc Quần thể danh thắng Tràng An, đã được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới vào năm 2014, là di sản thế giới kép đầu tiên và duy nhất ở Việt Nam và khu vực Đông Nam Á.
Trong không gian chung Quần thể danh thắng Tràng An không chỉ mang giá trị nổi bật về địa chất, cảnh quan và lịch sử, mà còn hội tụ đầy đủ các yếu tố cấu thành “cảnh quan di sản thiên niên kỷ”, bao gồm hệ thống sông núi, địa hình, địa mạo đặc sắc; không gian thành cổ; các khu định cư truyền thống; hạ tầng di sản; phân khu chức năng; cùng các giá trị văn hóa - xã hội gắn với bản sắc cộng đồng. Ngoài giá trị đặc sắc của không gian Tràng An, Ninh Bình đang nỗ lực xây dựng hồ sơ trình UNESCO đề cử Quần thể Tam Chúc - Vân Long là di sản thế giới. Bởi đây là một quần thể cảnh quan di sản liên hoàn, tiêu biểu cho vùng karst nhiệt đới ở rìa phía Nam đồng bằng sông Hồng được ví như “hành lang xanh” với giá trị sinh thái đặc biệt, bổ trợ cho mô hình phát triển đô thị trên cả 3 bình diện xây dựng đô thị di sản, kinh tế di sản và công nghiệp văn hóa, hướng tới mục tiêu đưa Ninh Bình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2030.
Sau quá trình mở rộng không gian phát triển tỉnh Ninh Bình mới có quy mô dân số thuộc nhóm lớn toàn quốc, quy mô kinh tế đứng trong nhóm 10 địa phương dẫn đầu cả nước. Năm 2025, tốc độ tăng trưởng GRDP của tỉnh đạt 10,65%, nằm trong nhóm ba địa phương có mức tăng trưởng cao nhất cả nước; thu ngân sách nhà nước đạt 78.369 tỷ đồng, xếp thứ bảy toàn quốc; đồng thời là một trong 10 địa phương thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) lớn nhất. Song song với tăng trưởng kinh tế, tỉnh đã chủ động triển khai nhiều nhiệm vụ chiến lược nhằm tạo nền tảng cho phát triển đô thị di sản, bao gồm: điều chỉnh quy hoạch xây dựng; đầu tư hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng kết nối liên vùng, liên đô thị; nghiên cứu quy hoạch cảng hàng không, cảng biển nước sâu; khôi phục các dòng sông cổ; xây dựng các công viên văn hóa - lịch sử; đầu tư các thiết chế văn hóa trọng điểm như tổ hợp Bảo tàng - Thư viện và trung tâm hành chính tập trung; triển khai các dự án hạ tầng động lực phục vụ phát triển dài hạn. Đây là những chỉ dấu thực tế cho thấy, không gian phát triển mở rộng tạo điều kiện thuận lợi để tổ chức lại hệ thống đô thị, phân bổ lại nguồn lực, phát triển hạ tầng liên vùng và hình thành các cực tăng trưởng mới gắn với di sản, du lịch, công nghiệp văn hóa và dịch vụ chất lượng cao. Với quan điểm xuyên suốt là bảo đảm sự hài hòa giữa bảo tồn và phát huy giá trị di sản, bảo vệ môi trường, gìn giữ đa dạng sinh học với phát triển kinh tế – xã hội, coi di sản là nguồn lực lâu dài, động lực căn bản để phát triển bền vững. Việc lựa chọn phát triển Đô thị di sản thiên niên kỷ, thành phố sáng tạo là cơ hội để Ninh Bình có điều kiện nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng hội nhập và từng bước khẳng định vị thế là một trung tâm đô thị di sản tiêu biểu ở Việt Nam và khu vực.
Hồng Loan
